Chuyện bây giờ mới kể về vệ tinh nhân tạo Sputnik 1

Khi vệ tinh nhân tạo Sputnik 1 được phóng vào ngày 4/1/1957, cả thế giới đã phải kính nể và thán phục, cùng dõi theo một bằng chứng hùng hồn về sự khởi đầu công cuộc chinh phục vũ trụ của Liên bang Xô viết.

Sau 5 thập kỷ, một số sự thật về việc phóng vệ tinh này mới được hé lộ. Thực ra, vệ tinh nhân tạo Sputnik 1 không phải là kết quả của một chương trình có tính chiến lược lâu dài của Liên xô nhằm thể hiện ưu thế của mình. Sputnik ban đầu chỉ là một ý tưởng loé sáng của một nhà khoa học xô viết. Ông đã đưa ra ý tưởng dùng một tên lửa có sẵn , lắp thêm một vệ tinh vào, tìm cách thuyết phục các nhà lãnh đạo có thể phóng thành công. Và từ đó cuộc đua tranh quyết liệt vào không gian giữa Liên xô và Mỹ bắt đầu.

Trong các cuộc trả lời phỏng vấn với phóng viên AP, Boris Chertok, một trong những cha đẻ của ngành hàng không vũ trụ Liên xô, và các cựu binh khác đã kể một câu chuyện ít người được biết về chuyện phóng vệ tinh nhân tạo đầu tiên này cũng như các thành quả mà nó đem lại.

Chertok không hề hé nửa lời về câu chuyện này trong hầu hết cuộc đời mình. Tên của ông cũng như tổng công trình sư của chương trình, Sergei Korolyov, là một bí mật quốc gia. Khi nói trước một nhóm phóng viên ở Moskva, ông không thể giấu nổi niềm tự hào về vai trò then chốt của mình trong lịch sử thám hiểm vũ trụ của Liên xô.

‘Mỗi một quả tên lửa đối với chúng tôi cứ như là các cô gái vậy’. Ông nói,’ Chúng tôi đã phải lòng chúng. Chúng tôi luôn luôn ao ước chúng sẽ bay cao lên bầu trời để vào khoảng không vũ trụ. Chúng tôi có thể hiến cả máu và trái tim mình cho sự thành công của chúng’.

Đó là những tình cảm thật cảm động và chân thật. Sự nhiệt tình của Koroliov và các đồng chí của ông chính là chìa khóa cho sự thành công của vệ tinh Sputnik 1.

Theo lời kể của các nhà ‘cựu’ khoa học, vệ tinh nhân tạo đầu tiên của thế giới được chế tạo bởi một chương trình khác hản của Liên xô: đó là một chương trình chế tạo tên lửa vượt đại châu R-7 nhằm đáp trả lại Mỹ.

Bởi vì chưa biết được đầu đạn sẽ nặng bao nhiêu, tên lửa đạn đạo R-7 đã được nghiên cứu chế tạo với sức nâng và tầm xa dư thừa. Georgy Grechko, 76 tuổi, một kỹ sư tên lửa và là một cựu du hành gia nói với phóng viên AP: “R-7 hồi đó mạnh hơn rất nhiều so với bất cứ tên lửa nào của Mỹ”.

Thế là tên lửa R-7 với sức đẩy lớn không tên lửa nào bì kịp của mình vào thời đó đã vừa vặn cho một ý tưởng: sử dụng để chở một vật vào trong quỹ đạo Trái đất, một việc mà tới lúc đó con người chưa từng thực hiện.

Theo Chertok, lý do chính để Liên xô đưa Sputnik vào quỹ đạo chính là không khí chống Mỹ thời đó (thời chiến tranh lạnh). Ông nói:”Tên lửa quân sự là đề tài chủ yếu của chúng tôi vào bấy giờ”.

Khi dự án tên lửa mang đầu đạn hạt nhân gặp trục trặc, Korolyov đã chớp lấy cơ hội.

Korolyov là một nhà khoa học có tầm nhìn xa và cũng là một nhà quản lý có ý chí sắt đá. Ông đã thuyết phục các nhà lãnh đạo Xô viết cho phép ông phóng thử vệ tinh. Lúc đó, Mỹ cũng đã chuẩn bị phóng một vệ tinh lên quỹ đạo vào năm 1958 trong khuôn khổ chương trình năm Địa-Vật lý Thế giới.

Nhưng sau khi chính phủ thông qua chương trình Sputnik vào năm 1956, phái quân sự lại yêu cầu muốn giữ tên lửa R-7 cho mục đích quân sự. Theo Grenko thì “Họ đối sử với chương trình vệ tinh như một trò chơi, coi đó chỉ là trí tưởng tuợng của Korolyop”.

Hồi đó Mỹ cũng đã có chương trình vệ tinh nhân tạo của họ. Theo Grenchko thì :”Họ gọi đó là dự án Vanguard (đi tiên phong), nhưng thực sự thì chương trình của họ đi sau hơn của chúng tôi rất nhiều”.

Lúc đó Liên xô đã phát triển được ngành khoa học vệ tinh khá đầy đủ, nhưng Korolyov biết rằng nếu đi theo con đường chính thống sẽ rất mất thời gian. Bởi vậy ông yêu cầu nhóm của mình vẽ phác thảo ngay một vệ tinh đầu tiên. Nó được đặt tên là PS-1, viết tắt của Proisteishiy Sputnik, The Simplest Satellite( Vệ tinh đơn giản nhất ).

Grechko, người đã tính toán quỹ đạo bay của vệ tinh Sputnik 1 nói ông và các kỹ sư trẻ khác đã cố thuyết phục Korolyov rằng nên cho thêm một số thiết bị khoa học khác vào trong, nhưng Korolyov đã gạt đi với lý do: không còn đủ thời gian nữa.

Chiếc vệ tinh đầu tiên, nặng chỉ có 84kg, được chế tạo trong vòng dưới 3 tháng. Các nhà thiết kế Liên xô đã chế tạo một quả cầu chịu áp lực bằng hợp kim nhôm được đánh sáng bóng. Vệ tinh được trang bị 2 máy phát vô tuyến điện và 4 cây an ten. Một dự án vệ tinh trước đó đã đưa ra ý tưởng vệ tinh có nón, nhưng Korolyov lại chọn hình cầu cho Sputnik 1. Chertok, người phó cho Korolyov trong một thời gian dài đã nhớ lại:” Theo Korolyop thì trái đất hình cầu, và như vậy vệ tinh nhân tạo đầu tiên của nó cũng phải có hình cầu”. Thật đơn giản !.

Bề mặt của vệ tinh Sputnik được đánh bóng một cách hoàn hảo để có thể phản xạ tốt ánh nắng mặt trời và tránh bị quá nhiệt. Ngày phóng vệ tinh ban đầu dự định vào mồng 6 tháng 10, nhưng Korolyov dự đoán rằng, Mỹ cũng có thể phóng vệ tinh của họ sớm hơn một ngày, Thậm chí cơ quan tình báo cũng được yêu cầu để kiểm tra thông tin. Tin báo về : không có gì cả. Nhưng Korolyov rất thận trọng. Ông đã yêu cầu huỷ bỏ một số công tác kiểm tra cuối cùng và thời điểm phóng tầu được ấn định sớm hơn 2 ngày : ngày mồng 4 tháng 10 năm 1957.

Hơn ai hết, Korolyov hiểu rất rõ tầm quan trọng của việc làm quốc gia đầu tiên mở cánh cửa vào vũ trụ. Grenchko nói :” Trái đất đã có một Mặt trăng từ một tỷ năm nay, và bỗng nhiên nó có thêm một cái nữa, một Mặt trăng nhân tạo!”.

Ngay sau khi được phóng vào quỹ đạo từ nước cộng hoà Xô viết Kazakhstan, vệ tinh Sputnik liên tục phát ra các tín hiệu bíp bíp, chắc hẳn đó là tiếng ‘bíp’ nổi tiếng nhất thế giới. Nhưng các kỹ sư dưới mặt đất có lẽ chưa hiểu hết được tầm quan trọng của nó.

Chertok nhớ lại:”Ngay tại thời điểm đó, chúng tôi không thể hiểu hết được tầm quan trọng của việc chúng tôi đã làm. Nhưng sau đó chúng tôi cảm thấy sung sướng đến mê người khi biết rằng toàn thế giới bị chấn động bởi sự kiện Sputnik. Và phải tới 4 , 5 ngày sau, chúng tôi mới hiểu được rằng đó chính là một buớc ngoặt của lịch sử nhân loại”.

Ngay sau khi phóng thành công Sputnik, Korolyov đã gọi điện cho tổng bí thư Khrusov để báo cáo kết quả. Secgây Khrusov đã nói rằng lúc đầu, ban lãnh đạo nhà nước chỉ nhìn nhận Sputnik như một thắng lợi trong hàng loạt các thành tựu khác của Liên xô, điều đó cũng giốgn như một nhà máy điện nguyên tử ra đời, một máy bay chở khách mới được đóng v.v..

Bản tin đầu tiên về Sputnik chỉ được đưa ngắn gọn trên tờ báo Sự thật và nó bị chèn lấp bởi hàng loạt các tin tức khác đưa trong ngày. Mãi 2 ngày sau đó, tin về Sputnik mới giật hàng tít lớn và có trích dẫn nhiều lời ca ngợi từ nước ngoài.

Quá phấn khởi về thành công đạt được, Khrusov đã ngay lập tức ra lệnh cho Korolyop chuẩn bị phóng vệ tinh tiếp để kỷ niệm 40 năm ngày cách mạng Nga 7/11/1917 – 7/11/1957.

Thế là nhóm của Korolyov lại làm ngày làm đêm và họ đã cho ra một vệ tinh thứ 2 trong vòng non một tháng. Vào ngày 3 tháng 11 năm 1957, Liên xô đã phóng vệ tinh thứ 2 lên quỹ đạo. Sputnik 2 lần này nặng 508,18 kg có hẳn một khoang hành khách tí hon được điều hòa khí áp. Hành khách đầu tiên này là chú chó Laika nổi tiếng.

Mặc dầu cũng bị một số nhóm yêu động vật chỉ trích vì chú chó Laika đã chết trên quỹ đạo sau đó một tuần (những người chế tạo ra Sputnik 2 đã không thiết kế khoang đổ bộ cho Laika), chuyến bay này đã góp phần cho thành công của Gagarin gần 4 năm sau đó.

Vệ tinh Sputnik đã phát tín hiệu liên tục trong 3 tuần, sau đó nó bay tiếp trong quỹ đạo khoảng 3 tháng nữa trước khi lao vào bầu khí quyển và bị phá hủy. Sputnik 1 bay được tổng số 1400 vòng xung quanh Trái đất, mỗi vòng bay hết chưa đến 100 phút.

Korolyov mất năm 1966, hiện nay, ngôi nhà của ông ở Moskva đã chở thành viện bảo tàng dành cho vị trưỏng công trình sư huyền thoại.

S.T

[nguồn: REDS.vn]

Advertisements