Lợi ích địa chính trị, chứ không phải vì thành công trong xây dựng nền dân chủ .

обама пресс-конференция обама сша
Gần đây một số báo chí , các hãng truyền thông ở hải ngoại có những bài viết ca ngợi “mùa xuân Myanma” họ gọi đó là bước chuyển mình “ngoạn mục” về dân chủ ? và đặt câu hỏi liệu bao giờ có “Mùa xuân Việt nam” ? Để nhận diện cho rõ về vấn đề này chúng ta phân tích có phải thực sự myanma đã đạt được những “thành tựu dân chủ” như các hãng truyền thông tung hô khi mà họ có cách nhìn phiến diện đối với Việt Nam về vấn đề dân chủ .
Chuyến công du nước ngoài đầu tiên sau khi tái đắc cử của Tổng thống Barack Obama là đến các quốc gia Đông Nam Á, mặc dù các nước này hoàn toàn nằm xa trung tâm chính trị thế giới. phân tích mục tiêu chính sách Mỹ trong khu vực. Myanmar sẽ trở thành một đấu trường mới của Trung Quốc và Hoa Kỳ. Chúng ta có thể xâu chuỗi các sự kiện xảy ra để có một nhìn nhận khách quan sau khi Hoa Kỳ nối lại quan hệ với Myanmar.
Năm 1988 Hoa Kỳ áp đặt trừng phạt nghiêm trọng đối với Myanmar, nơi mà quân đội nắm quyền. Tuy nhiên, trong cuộc đấu tranh với chính quyền quân sự, Mỹ đã đánh mất vị trí và ảnh hưởng của họ ở đất nước này. Trung Quốc bắt đầu giữ thế chủ động, tích cực phát triển quan hệ chính trị và kinh tế với Myanmar. Hoa Kỳ, phương Tây nói chung đã bỏ lỡ cơ hội, khiến Trung Quốc nắm được con đường thông qua Myanmar tới Ấn Độ Dương, đặc biệt đã được nhấn mạnh trong vấn đề kịp thời giao nhận đường ống trung chuyển khí đốt, chạy theo biên giới Trung Quốc-Myanmar đến cảng ở Ấn Độ Dương và Trung Quốc. Đường ống này rất cần thiết để bơm năng lượng nhập khẩu, nhất là trong trường hợp bất khả kháng Mỹ chặn đường các tàu chở dầu của Trung Quốc ở eo biển Malacca.Vì vậy, để giữ thể diện, hiện nay Hoa Kỳ đang cố gắng giành chiến thắng thích hợp ở đất nước này. Tất nhiên, quân bài chính là phe đối lập Myanmar. Quân bài đó đang được sử dụng. Aung San Suu Kyi là nhân vật nổi bật nhất của phe đối lập, phương Tây sẽ làm bất cứ điều gì để thúc đẩy bà ta thành nhà lãnh đạo quốc gia tiềm năng. Chưa thể nói rằng phe đối lập đã giành được quyền lực, nhưng trong tương lai, tất nhiên, nó sẽ con chủ bài của Mỹ. Họ sẽ cố gắng để đưa bà ta lên nắm quyền. Vì vậy. Các công ty Mỹ được phép đầu tư vào những lĩnh vực then chốt của nền kinh tế Myanmar, bao gồm cả công nghiệp dầu khí. Đồng thời họ có cơ hội cung cấp cả dịch vụ tài chính. Đây đều là các khu vực mà Trung Quốc hiện đã chiếm ưu thế. Trung Quốc nhanh chân củng cố vị trí ngay sau khi Hoa Kỳ áp đặt biện pháp trừng phạt cứng rắn đối với Myanmar, kể từ khi thế lực quân đội ở nước này lên nắm quyền năm 1988. Ông Obama giải thích việc nới lỏng hạn chế do những cải cách tự do và tiến bộ hướng tới dân chủ đang xuất hiện ở Myanmar. Tuy nhiên, Mỹ tha thứ cho chế độ độc tài không phải bởi nguyên nhân này .Ở đây, lợi ích địa chính trị của Mỹ trong khu vực đóng vai trò trên hết. Những yếu tố này đi liền với cuộc đối đầu với Trung Quốc, nỗ lực kiềm chế tiềm lực ngày càng tăng, đặc biệt là về quân sự. Nhìn chung, bên cạnh Trung Quốc, Mỹ nỗ lực xây dựng mối quan hệ tương đồng với các nước khác trong khu vực, để nếu cần thiết dựa vào sự yểm hộ của họ hoặc ít nhất là thái độ trung thành. Xuất phát từ tính toán như vậy, Mỹ xây dựng quan hệ với Việt Nam và Ấn Độ. Các động thái của Mỹ cũng cần được đánh giá từ quan điểm lợi ích địa chính trị, chứ không phải sự ưu đãi vì thành công trong xây dựng nền dân chủ ở myanma.
Washington rõ ràng đang ve vãn phe đối lập và cả chính phủ Myanmar. Trước đây, tấm gương Thủ tướng Thein Sein và chính quyền quân sự là hoàn toàn không thể chấp nhận được đối với Hoa Kỳ. Trước khi bà Aung San Sun Kyi xuất hiện, Washington đã dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với Thein Sein, rõ ràng là có tính toán để nâng cao hình ảnh của bà. Việc hủy bỏ các biện pháp trừng phạt cũng được đưa ra đối với chủ tịch hạ viện của quốc hội, ông Shwe Mann. Ông nhân vật thứ ba trong chính quyền quân sự trước đây.
Mỹ bắt đầu ván bài mới vì quyền lợi của mình tại Myanmar .Phản ứng của Trung Quốc là tăng cường các mối quan hệ của mình với Myanmar.khẳng định ý định của Trung Quốc tăng cường hợp tác với Myanmar trong mọi lĩnh vực, bao gồm cả quân sự.
Chuyến thăm đầu tiên của tân lãnh đạo bất kỳ quốc gia nào sau khi lên nắm quyền thường mang ý nghĩa biểu trưng, khẳng định sự quan tâm đặc biệt đến quốc gia hoặc khu vực cụ thể. Ông Barack Obama không phải là một nhà lãnh đạo mới, tuy nhiên yếu tố biểu tượng trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông đến các nước Đông Nam Á sau khi tái đắc cử Tổng thống chắc chắc hiện hữu. Theo giới quan sát, nó thể hiện nguyện vọng của Tổng thống Mỹ tăng cường tập trung chú ý về hướng châu Á.
Chính tại châu Á đang tăng cường sức mạnh duy nhất có khả năng thách thức các mục tiêu chiến lược của Mỹ như hỗ trợ dân chủ và ổn định trên toàn thế giới ,cả ba quốc gia mà Tổng thống Obama đến thăm – Thái Lan, Myanmar và Cam-pu-chia đều đóng vai trò quan trọng đối với Mỹ. Tất cả 3 nước đều có rắc rối với Bắc Kinh và việc Mỹ cải thiện quan hệ với các nước này có thể giúp tạo ra lực lượng đối trọng với Trung Quốc vốn đang ngày càng gia tăng ảnh hưởng của mình.
Chuyến đi đến các nước Đông Nam Á bắt đầu từ ngày 18 tháng 11 bằng chuyến thăm Thái Lan – đồng minh truyền thống của Mỹ trong khu vực. Mối quan hệ của Washington với Bangkok luôn gần gũi, nhưng thời gian gần đây, Thái Lan lại tích cực phát triển quan hệ với Bắc Kinh. Trong chuyến thăm Trung Quốc vào tháng 4 năm 2012, Thủ tướng Thái Lan Yingluck Shinawatra đã công bố việc thành lập “quan hệ đối tác song phương toàn diện” giữa hai nước. Thủ tướng Ôn Gia Bảo xem Thái Lan là “người bạn và đối tác đáng tin cậy”. Kim ngạch thương mại song phương 2 nước cũng tăng trưởng, đạt gần 65 tỷ đôla Mỹ trong năm 2011. Nhiệm vụ đặt ra là đẩy mức thương mại lên 100 tỷ đôla Mỹ vào năm 2015. Bên cạnh đó, dân Trung Quốc cũng chiếm vị trí đầu tiên trong tổng số khách du lịch đến thăm Thái Lan (năm 2011 – 1,7 triệu). Điều thú vị là chính sách hạn chế sự hỗ trợ từ Mỹ và củng cố quan hệ với Trung Quốc được khởi xướng bởi anh trai bà Yingluck Shinawatra – cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra. Ông Thaksin Shinawatra bị lật đổ vào năm 2006 trong một cuộc đảo chính quân sự. Vì vậy, Washington dường như quyết định đã đến lúc phải tăng cường mối quan hệ với Bangkok.
Chuyến thăm Myanmar và Cam-pu-chia quả thật mang tính lịch sử vì trước đây các nhà lãnh đạo Mỹ chưa bao giờ đến thăm các quốc gia này. Tại Myanmar, trong nhiều thập kỷ qua chế độ quân sự chống phương Tây cầm quyền, chủ trương phát triển quan hệ chặt chẽ với Trung Quốc. Trong khi các quốc gia phương Tây áp đặt biện pháp trừng phạt Myanmar do vi phạm nhân quyền, Trung Quốc đã trở thành đối tác thương mại quan trọng nhất của quốc gia khép kín này, cung ứng các khoản vay tín dụng, các công ty của Trung Quốc xây dựng cơ sở hạ tầng (đập, đường giao thông, bến cảng, cầu), khai thác mỏ, … Tuy nhiên, trong năm 2011, chính phủ quân sự cầm quyền đã phải đứng trước cuộc cải cách hạn chế, chính quyền đã được chuyển giao cho người dân. Bầu cử được tiến hành, trong đó có sự tham gia của các ứng viên không chính thức. Ở giai đoạn sau, nhà lãnh đạo nổi tiếng của phe đối lập bà Aung San Suu Kyi còn được bầu vào Quốc hội. Có những tín hiệu cho thấy chính quyền Myanmar đang chịu gánh nặng khi phải đơn phương phụ thuộc vào Bắc Kinh và nước này đồng ý thiết lập mối quan hệ với phương Tây. Còn một điều không hài lòng ở đây là sự hỗ trợ của Trung Quốc đối với 1 số dân tộc thiểu số có thái độ cực đoan sống ở gần biên giới
Rõ ràng, Washington đưa ra những phản ứng nghiêm túc trước các tín hiệu từ Myanmar. Trong bài phát biểu tại trường Đại học Yangon ngay trước chuyến thăm, Tổng thống Barack Obama đã công bố việc giảm bớt các biện pháp trừng phạt kinh tế, đồng thời nhắc lại lời hứa trong lễ tuyên thệ nhậm chức năm 2009 rằng Mỹ sẵn sàng chìa tay với các chính phủ từng dùng thế mạnh của sự sợ hãi để kiểm soát người dân, nếu họ sẵn sàng “buông lỏng quả đấm” của mình.
Chuyến thăm Campuchia của Tổng thống Obama chính thức gắn liền với Hội nghị thượng đỉnh ASEAN. Tổng thống Mỹ đã tránh né các vấn đề quan hệ song phương và chỉ tiến hành một cuộc gặp lễ tân với Thủ tướng Campuchia Hun Sen, vốn bị Mỹ cáo buộc độc tài và truy kích phe đối lập. Các vấn đề lớn đã được Tổng thống Mỹ thảo luận với các nhà lãnh đạo ASEAN tại Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-ASEAN lần thứ 4, cũng như trong tiến trình đàm phán riêng với Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo và Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiko Noda.
Đương nhiên, Mỹ không muốn quan hệ với Bắc Kinh xấu đi. Trung Quốc và Mỹ có sự phụ thuộc lẫn nhau về mặt kinh tế, kim ngạch thương mại giữa 2 nước đang đạt mức khổng lồ, Tổng thống Mỹ và Thủ tướng Trung Quốc chắc chắn sẽ có những vấn đề cần thảo luận. Nhưng cùng một lúc, Washington rõ ràng đang cố gắng mở rộng quan hệ với các nước láng giềng Trung Quốc, bao gồm các nước ASEAN để tạo thế đối trọng với sức mạnh ngày càng tăng của Trung Quốc trong khu vực. Chính thái độ cứng rắn của Bắc Kinh trong các tranh chấp lãnh thổ, cũng như trong các tranh chấp khác với các nước láng giềng là lý do chính khiến các nước này mong muốn Mỹ tăng cường sự có mặt của mình tại đây.Hơn nữa, Washington đang củng cố vị trí của mình ở Myanmar và các nước khác ởHơn nữa, Washington đang củng cố vị trí của mình ở Myanmar và các nước khác ở Đông Nam Á trong khuôn khổ chiến lược chung mang tên “sự trở lại châu Á của Hoa Kỳ”. Những “công trạng” cũ của Bắc Kinh trước chính quyền quân sự khó mà có thể cứu vãn được tình thế hiện nay, chính quyền Myanmar buộc phải hành động trong những điều kiện hoàn toàn mới.
 Đối với việt Nam thì chính sách của Hoa kỳ chúng ta có thể hiểu thông qua phát biểu sau của ông Andrew Billo từng làm việc ở Việt Nam bốn năm cho Tổ chức Di dân Quốc tế (2004-2008), ông hiện là trợ lý giám đốc về các chương trình chính sách của Asia Society đặt trụ sở ở New York trả lời phỏng vấn trên BBC việt ngữ về quan hệ Việt- Mỹ “Quan hệ Việt – Mỹ, vốn đã vững chắc, đang phát triển mạnh hơn nữa không chỉ nhờ hợp tác đầu tư và thương mại, mà còn là kết quả của các tranh chấp trên vùng biển Nam Trung Hoa (mà Việt Nam gọi là Biển Đông).Quan hệ với Việt Nam quá quan trọng khiến Mỹ không thể có hành động có ý nghĩa để ngăn vi phạm nhân quyền. Tuy nhiên, các tổ chức phi chính phủ và hệ thống Liên Hiệp Quốc, thông qua các dự án nhằm giúp chính phủ Việt Nam giải quyết lo ngại nhân quyền hiệu quả hơn, có thể có tác động quan trọng. Dẫu sao hợp tác vẫn hiệu quả hơn là tạo áp lực từ bên ngoài. Barack Obama, và Ngoại trưởng Hillary Clinton, đang thừa hưởng di sản hợp tác của đảng Dân chủ với Việt Nam, phát triển từ sau chuyến thăm lịch sử của Tổng thống Clinton năm 2000. Nếu John Kerry, một cựu binh Việt Nam, tiếp quản chức ngoại trưởng, đó sẽ có thể là cú hích hợp tác nhờ sự tôn trọng ông dành cho Việt Nam và nỗ lực của ông nhằm dỡ bỏ lệnh cấm vận năm 1994″.
Houston 25-11-2012
Advertisements